Kojce dla śwń w chowie alkierzowym

Technologia utrzymania tuczników na głębokiej ściółce, opracowana w IZ, była pierwszym w kraju nowoczesnym ujęciem, tego znanego przecież od pokoleń systemu. Rozwiązanie to opiera się na stosowaniu ściołu słomiastego, bądź trocinowego i jego nieprzerwanej akumulacji w kojcu, aż do końca okresu tuczu. Po tym czasie ok. 60 cm wysokości warstwa, po części już przefermentowanego obornika, usuwana jest z budynku ciągnikowym ładowaczem czołowym. Dla możliwości takiego postępowania konieczna jest odpowiednia konstrukcja całego budynku. Każdy z kojców musi bowiem stykać się ze ścianą zewnętrzną, gdzie zamontowane są wrota dla wjazdu ciągnika.
Odmianą głębokiej ściółki, przeznaczoną wyłącznie do porodu i odchowu prosi ąt jest system familijny. Zasadniczym novum jest tu wspólne utrzymanie loch z przychówkiem do 90 dnia od oproszenia. Za tego rodzaju modyfikacją przemawia struktura stada dziko żyjących świń. Wyeliminowano w ten sposób także perturbacje związane z odsadzeniem i zaburzeniami hierarchii grupy.
Tego rodzaju system pozwala na wyeliminowanie z produkcji, aż dwóch etapów technologicznych: warchlakarni oraz sektora krycia. Samoistne odsadzenie prosiąt następuje tu w ok. 56 dniu. Jednak tak jak w zwykłym cyklu produkcyjnym można zastosować głodówkę, zmianę paszy i następnie krycie. Innym rozwiązaniem w pełni adekwatnym do założeń systemu jest wprowadzenie krycia haremowego. W tej wersji knur wpuszczany jest do kojca po 21 dniu odchowu i pozostaje tam przez sześć 6 tygodni. Ten sposób postępowania nie grozi żadnymi konsekwencjami. Lochy szybko adaptują się do nowej sytuacji, a prosięta przejawiają duże zainteresowanie nowym członkiem grupy. Nie odnotowano żadnych strat powstałych na tym tle. Również w IZ opracowano technologię utrzymania świń na samospławialnych posadzkach ściołowo-obornikowych. Opracowana technologia przeznaczona jest dla wszystkich kategorii produkcyjnych świń utrzymywanych grupowo (warchlaki, tuczniki lochy luźne i prośne).
Ideą systemu jest samodzielne pobieranie słomy przez zwierzęta z kosza zasypowego, a następnie, poprzez wykorzystanie naturalnych zachowań, samozaścielanie posadzki kojca. Dzięki odpowiedniej obsadzie, wyposażeniu i nachyleniu posadzki w kojcu, słoma jest mieszana przez poruszające się świnie z odchodami i przesuwana po spadku w stronę korytarza gnojowego. Stąd zgarniana jest mechanicznie na płytę gnojową. Poprzez korytarz gnojowy zwierzęta mogą wychodzić na wybiegi.
Kolejną grupą rozwiązań są klasyczne systemy z płytką podściółką. Zaścielanie i usuwanie obornika musi się tu odbywać codziennie, przynajmniej z części gnojowej. W użyciu są tu klasyczne, dobrze znane kojce duńskie i szwedzkie, połączone z wybiegami. W systemach tych można utrzymywać wszystkie grupy technologiczne świń. W zaścielanych indywidualnych kojcach porodowych konieczne jest instalowanie tzw. odbojników chroniących przed przygniataniem prosiąt. Mogą to być zwykłe rurki lub płaszczyznowe odbojniki, znacznie ułatwiające kładzenie się loch. Sama nazwa dwuetapowego systemu utrzymania loch z prosiętami wskazuje na jego sposób funkcjonowania, polegający na rozdzielenie okresu porodu i odchowu na dwa etapy utrzymania. Lochy na ok. 2 tygodnie przed spodziewanym porodem umieszcza się w klasycznych, pojedynczych kojcach porodowych. Tu następuje też oproszenie. W 14 dniu laktacji przeprowadza się lochy wraz z miotami do kojca grupowego. Zaleca się liczbę od 5 do 8 loch z miotami w grupie. Na tym etapie utrzymania zwierzęta mają pełną swobodę ruchu. Wspólna strefa odpoczynku jest jednorazowo zaścielana słomą przed zasiedleniem. W praktyce nie ma konieczności wymiany ściołu, gdyż odchody plasują się poza legowiskiem. Strefa ruchu i odpasu pozostają bezściołowe i są czyszczone codziennie, ręcznie lub mechanicznym zgarniakiem obornika. Z tej strefy możliwe jest wychodzenie zwierz ąt na wybieg. W strefie odpoczynku prosięta mają wydzielone gniazdo z promiennikami podczerwieni. Podobnie w strefie odpasu znajdują się osłonięte przed lochami autokarmniki i poidła dla prosiąt. Takie sąsiadujące umiejscowienie pozwala na szybsza naukę samodzielnego pobierania paszy przez młode.
Ostatnim rodzajem systemu mogącym znaleźć zastosowanie w ekologicznym chowie, są podłogi częścioworusztowe. Stosowanie rusztów na całej podłodze nie jest dozwolone. Pomimo braku zakazu w regulacjach UE, stosowanie tego wyposażenia kłóci się z ideą rolnictwa ekologicznego. Dla dopełnienia przedstawianego zagadnienia, postanowiono jednak opisać działanie systemu wykorzystującego taką konstrukcję. Problematyczne staje się korzystanie z części rusztowej w sytuacji, gdy w kojcach musi znajdować się słoma lub równoważny materiał. Przy braku odpowiednich rozwiązań technicznych w obrębie samego kanału rusztowego, dochodzić może do jego zapychania się i generalnie braku odprowadzenia gnojowicy z budynku. Z tych powodów podłogi rusztowe mogą być stosowane tylko w części gnojowej kojców. Tu też zainstalowane są poidła i właśnie przez nią odbywa się wychodzenie świń na wybiegi. Następna jest strefa ruchowa z pełną, izolowana podłogą. W niej znajduje się automat lub koryto. Ostatnią część kojca stanowi podłoga zaścielana, będąca strefą legowiskową. Często w tym miejscu instalowane są różnego rodzaju osłony i daszki. Odwrócenie układu kojca spowoduje zaburzenia w jego funkcjach i nie jest polecane. Kojce te nadają się przede wszystkim dla warchlaków i tuczników. Częściowe zarusztowanie stosować można także w utrzymaniu loch prośnych i karmiących, lecz z innym sposobem zadawania paszy. Strefa zaścielana znajduje się wówczas pośrodku kojca.