Rozpłód i wychów młodzierzy

Młody piesak

      Piesak dojrzałość płciową osiąga w pierwszym roku życia (około 10 miesiąca). Odsetek samic które w pierwszym sezonie kopulacyjnym nie wykazują przejawów cieczki, a w dalszych latach dają się pokryć we właściwym okresie oraz wydają normalny miot, jest w warunkach polskich o wiele większy niż u lisów srebrzystych. Z tego wynika że czasami piesaki dojrzewają płciowo nieco później, na co składać się mogą nasze warunki klimatyczne lub błędy żywieniowe w okresie rozrodu lub w sezonie kopulacyjnym.

      Piesak rozmnaża się raz do roku. Okres kopulacyjny piesaków w Polsce rozpoczyna się w lutym (w drugiej połowie miesiąca), najpóźniej w marcu. Piesaki zaaklimatyzowane w fermie zaczynają szybciej okres rui niż zwierzęta świeżo nabyte. Bardzo ważna jest kondycja samic przystępujących do rozmnażania się. Piesaki jako zwierzęta polarne gromadzą duże zapasy tłuszczu na okres mrozów, okres kiedy najtrudniej jest im zdobyć pokarm. Dlatego występują u nich bardzo duże sezonowe wahania ciężaru ich ciała. Aby dobrze określić, które zwierzęta są za tłuste a u których ciężar jest za niski, powinno się zważyć i zmierzyć około 1 grudnia wszystkie samice przeznaczone do rozrodu oraz ustalić ich ciężar z uwzględnieniem wymiarów ciała. Do rozpłodu nadają się najlepiej piesaki ciężkie, które nagromadziły sporo tłuszczu, powinny one stracić do początku marca 20-25% swojej wagi żywej. Piesaki które straciły na ciężarze, dają najlepsze wyniki dobrego rozpłodu, nie dotyczy to zwierząt które straciły wagę w skutek choroby.

      W styczniu i lutym piesaki tracą zazwyczaj apetyt i przy dużych pomieszczeniach oraz częstym zesadzaniu par głodzić ich na ogół nie potrzeba, niekorzystne w tym okresie jest dobieranie pasz, które poszczególne zwierzęta bardzo lubią, w celu zachęcenia ich do jedzenia. Jeżeli na czas 1 lutego piesaki nie stracą 15% swojego ciężaru ciała, wskazane jest zmniejszenie dawki pokarmowej. Specjalne głodzenie piesaków od stycznia nie jest wskazane i pożądane.

      Okres popędu płciowego trwa u samic piesaka od 3 do 4 dni. Oznaki cieczki są bardziej wyraźne niż u samic lisa srebrzystego (piesak ma o wiele większe zmiany narządów rozrodczych). Pierwsze oznaki zbliżającej się cieczki widoczne są już na 6-10 dni przed przypuszczalnym terminem kopulacji (srom nabrzmiewa i występuje z otaczającego owłosienia stając się bardziej widoczny, czasami występuje silne zaczerwienienie łechtaczki).

Szczenie piesaka

      Piesaki są dość wybredne podczas kopulacji. Na wolności jedną ciekającą się samicę próbuje pokryć wiele samców, które gryzą się i walczą między sobą, szczekają itd. Możliwe jest że samica potrzebuje bodźca w charakterze walczących o nią samców. Niewola zatraciła na pewno i osłabiła, ale nie skreśliła odruchu warunkowego.

      W warunkach fermowych dużo jest samców, które nie czują w swoim najbliższym sąsiedztwie żadnej konkurencji i nie zabierają się za krycie mimo że samica jest na to gotowa. Obecność innych samców jest niezbędna do wywołania zazdrości u samców i wywołania odruchu płciowego.

      Na skutek specyficznego zachowywania się piesaków w okresie rui rozmnażanie ich w warunkach dużej fermy jest łatwiejsze niż w małym pogłowiu zwierząt. Jeśli początkujący hodowca posiada w swojej hodowli trzy samice i jednego samca, to ryzyko niepowodzeń rozmnażania jest znacznie większe niż z jedną trójką lisów srebrzystych lub norek.

      Samce dość często odmawiają powtórnego skoku na krytą przez siebie samicę, mimo że ta ma jeszcze cieczkę, woli pokryć inną samicę. Nawet w stanie dzikim samiec bardzo rzadko dwukrotnie kryje tą samą samicę.

      U piesaków wyjątkowo można spotkać objaw występujący często w hodowlach lisów, że samiec lub samica interesuje się tylko jednym upatrzonym partnerem, występują przypadki, że samica czuje awersję do przeznaczonego dla niej samca i do krycia nie dochodzi. Ta sama samica dana do innego samca nie stawia oporu, mimo że przed chwilą nie reagowała na poprzedniego. I ten fakt wskazuje na znaczne możliwości wybiorcze, jakie samica ma w stanie dzikim.

      Niektóre samce szczególnie w pierwszym roku życia oraz po zmianie miejsca pobytu wchodzą w okres rui z dużym opóźnieniem. Przy przedwczesnej cieczce samicy, gdy spermatogeneza w jądrach samca jest jeszcze słaba, krycie następuje, jednak samica może nie zostać zapłodniona.

Piesak

      Aby zapobiec tego rodzaju niespodziankom w niektórych fermach kryje się samicę w miarę możliwości dwoma różnymi samcami. Daje to bez wątpienia większą pewność zapłodnienia, szczególnie przy użyciu niewypróbowanych samców.

      Akt krycia trwa zazwyczaj kilkadziesiąt minut najczęściej 20-60 minut. Po kilkakrotnych próbach skoku następuje u samca silna erekcja doprowadzająca za kilka sekund do długotrwałego sprzężenia zwierząt podobnie jak u lisów i psów.

      Piesaki są zwierzętami o naturalnych skłonnościach wyraźnie poligamicznych. Każdy samiec powinien pokryć od 3 do 6 samic.